Bazı eşyalar yas tutar

"Yas, artık sadece senin duyabildiğin bir şarkının, tüm dünyayı susturmasıdır."

Birey çocukluk çağında ayrılma-bireyleşme sürecini yeterince içselleştiremediğinde, ilerleyen yaşamında ayrılık, kayıp ve ölüm deneyimleriyle baş etmekte zorlanabilmektedir.

Vamık Volkan'a göre insan, çok sevdiği ve önem verdiği bir varlığı kaybettiğinde, ölümün gerçekliğini kabullenmek ile kaybedilen kişiyle bağını sürdürmek arasındaki ikircikli duyguların içinde kalabilir.

Bu noktada kişi, kaybedilen kişiye ilişkin zihninde güçlü biçimde yer eden bir parçaya tutunabilir. Bu parça çoğu zaman somut bir nesnedir; bir fotoğraf, bir kıyafet, bir saat ya da kaybedilen kişiye ait başka bir eşya olabilir. Vamık Volkan bu tür nesneleri “bağlantı nesnesi” olarak adlandırır.

Bağlantı nesnesi, kaybedilen kişiyle kurulan ilişkinin ve ona yönelik duyguların somut bir taşıyıcısı hâline gelir. Ölümün ardından kişi, kaybedilen kişinin artık fiziksel olarak var olmadığını bilse de onunla olan bağını bir süre daha nesne üzerinden sürdürebilir. Böylece nesne, ölümün gerçekliği ile ilişkinin devamlılığı arasındaki gerilimin tutulduğu bir alan yaratır.

Bu noktada bağlantı nesnesi, Winnicott'ın “geçiş nesnesi” kavramını hatırlatır. Çocuğun anneden ya da bakım verenden ayrılırken bir ayıcık, yastık veya battaniye gibi bir nesneye yönelmesi, ayrılığın yarattığı boşluğu tolere etmesine yardımcı olur. Geçiş nesnesi çocuğun ayrılık deneyimini taşırken, bağlantı nesnesi yetişkinin kayıp sonrasında kaybettiği kişiyle kurduğu psikolojik bağı taşır. Ancak ikisi birbirinin doğrudan karşılığı değildir; bağlantı nesnesi, yas ve kayıp bağlamında ortaya çıkan ayrı bir olgudur.

Çözümlenmemiş yaslarda bağlantı nesnesi, kaybedilen kişiyle ilişkinin donmuş bir biçimde sürdürülmesine eşlik edebilir. Bazen aile içinde nerede olduğu bilinen, ancak hakkında fazla konuşulmayan ve özel bir anlam taşıdığı için saklanan bir nesne hâline gelir. Bununla birlikte, bir nesnenin yıllarca saklanması tek başına yasın çözümlenmediğini göstermez. Belirleyici olan, nesnenin kişinin iç dünyasında neyi temsil ettiği ve kayıpla kurduğu ilişkide nasıl bir işlev gördüğüdür.